Fort van Kessel

Prachtig monument met een verhaal

Het fort van Kessel is een van de belangrijkste monumenten van de gemeente. Het oude gebouw ligt, omgeven door een mooie waterpartij te midden van prachtige natuur.  De oorlogsgeschiedenis van dit bouwwerk is legendarisch. Het maakte deel uit van de eerste verdedigingsgordel van de stad Antwerpen en overleefde beide wereldoorlogen.

Op de plaats waar het gebouwd werd, stond vroeger een uitgestrekte hoeve. Aan de bouw van het fort, met de vesting errond, werd gewerkt van 1909 tot 1912. Op deze plaats werden belangrijke archeologische vondsten opgedolven, zoals tanden van haaien en andere zeevissen. Deze vormen een duidelijk bewijs dat in vroegere tijden een deel van de zee ook tot hier kwam.

Toen de bouw van het fort volledig afgerond was, werden alle woningen uit de onmiddellijke omgeving platgebrand, zodat de soldaten vanuit het fort een goed zicht hadden op de aanvallende vijand. Niemand die dacht dat het fort ooit ingenomen zou kunnen worden, met zijn dikke betonnen muren en koepels, waarvan men zei dat een kanonbal erop zou terugkaatsen als een ‘caoutchoucballeken’. De realiteit was echter helemaal anders. Alle onkosten en moeite hadden tot niets gediend. Er werden loopgraven gegraven en prikkeldraad aangebracht langs de velden van Kessel fort naar Lier fort. Er bleef amber een doorgang over en alle vee moest binnen de ring van de forten gebracht worden, zodat de Duitsers de dieren niet zouden kunnen gebruiken om hun voedselvoorraad aan te vullen. De toren van de kerk van Kessel werd beschouwd als mikpunt voor de vijand en werd door eigen vuur beschoten.

Ondertussen naderde de dag van de vuurproef. Iedereen dacht dat van op het fort alles omver gekegeld zou worden, maar dat was buiten de Duitse vuurkracht gerekend. Het zwaarste kanon van het leger, de Dikke Bertha, nam het fort vanop Beerzelberg, een afstand van maar liefst 8,4 km onder vuur. Ook een Oostenrijks geschut van de Skoda fabriek werd in de strijd betrokken. De eerste bom kwam in de vroege morgen van 4 oktober 1914 terecht in de vest van het fort en deed het water als een toren omhoog spuiten. De obussen maakten een speciaal geluid en een kwartier later hoorden de soldaten een nieuwe bom  naderen. Reageren kon niet, want de geschutskoepels op het fort waren lang niet sterk genoeg. Niemand van de 330 manschappen durfde nog op het fort te blijven en iedereen vluchtte in het bos ‘de Aerd’ achter het fort. Verdere voltreffers hebben het fort daarna helemaal uitgeschakeld. Tijdens het interbellum bewoonden een aantal families het fort.

Tijdens de mobilisatie voor de tweede wereldoorlog, werden er aanpassingswerken uitgevoerd. Het was luitenant De Middeleer, die zich met zijn troepen in het fort vestigde. Het fort van Kessel deed nu dienst als infanteriesteunpunt. Maar ook nu was de rol van het fort snel uitgespeeld. Op 16 mei 1940 trokken de Belgische soldaten uit het fort en diezelfde dag nam de 56ste Duitse Infanteriedivisie er zijn intrek. Na WOII bewoonde de familie Savelkoels-Slootmans het fort van 1952 tot 1974. In 1968 kwam de vraag tot aankoop van het domein vanwege de gemeente Kessel. De verkoopakte dateert van 1973. Een jaar later werd er een toelage toegekend voor het fort als openbare groene ruimte. In 1976 werd het domein op het gewestplan Mechelen ingekleurd als recreatiegebied. Tot op heden is hier niets meer aan veranderd.