De normaalscholen van Lier, Herentals en Vorselaar

De Normaalschool van Lier werd in 1816 opgericht door koning Willem I tijdens het Nederlandse bewind als "rijkskweekschool". Het is de oudste Vlaamse normaalschool. Koning Willem had de Rijkskweekschool in Lier samen met die van Haarlem opgericht om in "het hele rijk" het Nederlandstalig onderwijs naar een hoger kwaliteitsniveau te tillen. In Lier studeerden dus niet alleen Vlamingen, maar ook kandidaten uit andere delen van Nederland, uit Wallonië en Luxemburg. De school kende een grote bloei.
Door het werk van de "kwekelingen" (onderwijzers in opleiding) in de omliggende lagere scholen, werd het niveau ook daar hoger getild, want de leerlingen kregen extra instructie. Zo werden meerdere jaargangen Nederlandstalige intellectuelen in Vlaanderen gevormd. Jan Frans Willems was één daarvan. Zij hielden, na de Belgische onafhankelijkheid en de daarmee gepaard gaande verfransing, het Nederlands als taal in België levend en vormden een belangrijke schakel in de Vlaamse ontvoogding. Oorspronkelijk was de school ondergebracht in het "Hof de Hoves des Estiennes" aan de Berlaarsestraat. Spoedig was er behoefte aan uitbreiding van de lokalen. In 1830 was men net met de sloop van de oude "dependantiën" van het Hof begonnen om ze door nieuwe schoolgebouwen te vervangen, toen de Belgische Omwenteling het werk stillegde.
De kweekschool werd gesloten(1830) en de gebouwen werden gebruikt als legeropslagplaats.
Het koninklijk besluit van 10 april 1843 bepaalde de inrichting van een Waalse normaalschool in Nijvel en een Vlaamse in Lier. Voorwaarde was wel dat de steden de nodige gebouwen zouden leveren. Omwille van de sterke groei werd de school verder uitgebreid. Het “Hof van Gistel” werd in 1861 door de stad onteigend,  dan verbouwd en aan de normaalschool toegevoegd. Toen in 1873 het Sint-Elisabethgasthuis, dat naast de normaalschool gevestigd was,  verhuisde, begonnen de uitbreidingsplannen voor de school concrete vormen aan te nemen.
De school werd tijdens de Eerste Wereldoorlog verwoest. Dit was een kans om een geheel nieuwe, moderne en grotere school op te richten (rijkelijk gefinancierd uit de Duitse "oorlogsschade"-vergoeding). Het werd een groot complex rond een centrale speelplaats, een monumentale gevel aan de straatzijde (Berlaarsestraat) in neo-Lodewijk XV-kenmerken en een heus zwembad in art deco.
De rijksnormaalschool maakt nu deel uit van de Artesis Hogeschool Antwerpen.

HERENTALS

Nadat het KB van 1848 institutionalisering van onderwijzeressenopleiding met zich bracht, begon in Herentals Maria Van Heteren met cursussen voor meisjes. De school heette toen “Ecole Normale d’Herentals”. De school werd door de overheid “geadopteerd” als eerste meisjesnormaalschool in de provincie Antwerpen in het jaar 1849. De school was gehuisvest in leeggekomen huizen in de Burchtstraat. In 1862-1863 werd het oude gebouw van de normaalschool verbreed. Er kwam dan plaats voor een refter, een slaapzaal en twee studiezalen. In 1904 werd een nieuw complex van twee hoge verdiepingen gebouwd, geschikt voor 120 leerlingen. Het gebouw was geflankeerd door een toren. In 1915 werd het complex verder uitgebreid. De laatste studenten verlieten de normaalschool in 1989. De minister van onderwijs besliste dat jaar dat 27 normaalscholen zouden fusioneren of verdwijnen. De normaalschool van Herentals was één van die scholen.

VORSELAAR

Vanaf het ontstaan van de congregatie van de zusters van de Christelijke Scholen in Vorselaar werd regelmatig bijgebouwd, maar in 1903 werd het oude klooster grotendeels afgebroken. Alleen de kapel, de refter en de lagere school bleven overeind. In de plaats ervan werd een ruim, nieuw klooster gebouwd met twee verdiepingen en een zoldering en met een zijvleugel voor de klassen van de in 1902 opgerichte normaalschool.  Vorselaar kreeg een nieuw gezicht: een stevig en sober gebouw dat het Marktplein, en zelfs Vorselaar, domineerde. In 1914 werd de leerplicht van 6 tot 14 jaar opgelegd, zodat het aanbod van beroepsopleidingen noodzakelijk werd. Stilaan ontwikkelden de zusters van Vorselaar zich tot een onderwijskundige autoriteit in België. Het aanbod aan opleidingen werd ook gestaag uitgebreid maar pas in 1944 werd de normaalschool toegankelijk voor leken. In 1949 werd dan het regentaat ingericht. Het Kardinaal Van Roeyinstituut-Normaalschool is tegenwoordig een onderdeel van de Katholieke Hogeschool Kempen.